ที่มาของเสรี ไทย

 
คุณสุธาริน คูณผล ลำดับเหตุการณ์
 



ขบวนการเสรีไทยสายอเมริกาที่นำ โดย มรว. เสนีย์ ปราโมช



ปลายปี พ.ศ. 2484 กองทัพญี่ปุ่นเปิดแนวรบในสงครามมหาเอเชียบูรพา ไทยประกาศเข้าข้างญี่ปุ่นในสงคราม และก่อให้เกิดขบวนการเคลื่อนไหวต่อต้านญี่ปุ่น ที่เรียกกันว่า "ขบวนการเสรีไทย" ในเวลาต่อมา

เที่ยงคืนวัน ที่ 7 ธันวาคม พ.ศ. 2484 วิทยุรายงานข่าวญี่ปุ่นบุกจู่โจมฐานทัพเรือเพิร์ลฮาร์เบอร์ของสหรัฐและดิน แดนในครอบครองของอังกฤษในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้



ฟังเสียง: สารคดี เสรีไทยตอนที่ 1: ลำดับเหตุการณ์สงคราม

เช้ามืดวันที่ 8 ธันวาคมตามเวลาทางเอเชีย ญี่ปุ่นยกพลขึ้นบกตามจุดต่าง ๆ ตามชายฝั่งทะเลด้านอ่าวไทย ไล่ไปตั้งแต่สมุทรปราการ ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช สงขลาและปัตตานี และส่งกองกำลังภาคพื้นดินบุกทางกัมพูชาด้วย

เซอร์ วินสตัน เชอร์ชิลล์ นายกรัฐมนตรีอังกฤษในขณะนั้น กล่าวรายงานต่อการประชุมสภานัดฉุกเฉินหลังทราบข่าวญี่ปุ่นจู่โจมและกล่าวถึง เมืองไทยไว้ด้วยว่า



 ข้าพเจ้ายังไม่รู้ว่าสยามจะมีบทบาท อย่างไรในสงครามครั้งนี้
เซอร์วินสตัน เชอร์ชิลล์



"ข้าพเจ้ายังไม่รู้ว่าสยามจะมีบทบาทอย่างไรในสงคราม ครั้งนี้ แต่เราได้รับรายงานว่ากองกำลังของญี่ปุ่นได้ยกพลขึ้นบกที่สงขลา ใกล้คอคอดกระซึ่งอยู่ในเขตแดนของสยาม ส่วนที่ติดกับชายแดนมลายาใกล้กับจุดที่ญี่ปุ่นยกพลขึ้นบกในดินแดนของเรา

หนึ่งวันก่อนที่ญี่ปุ่นจะบุก ข้าพเจ้าได้ส่งสารถึงนายกรัฐมนตรีสยามหรือนายกรัฐมนตรีไทย ว่ามีความเป็นไปได้มากที่ญี่ปุ่นจะบุกประเทศของท่าน

ถ้าท่านถูกโจมตี ขอให้ป้องกันตัวเอง การรักษาเอกราชและอธิปไตยของไทยเป็นเรื่องที่อังกฤษให้ความสำคัญ และถือเสมือนว่าการโจมตีไทยเป็นการโจมตีเราด้วย"



ฟังเสียง: เสียง ของเซอร์วินสตัน เชอร์ชิลล์กล่าวถึงเมืองไทย

"I don’t know yet what part Siam will be called upon to play in this fresh war but we had reports that Japanese troops have landed at the Singora near the Kra Isthmus which is in Siamese territory on the frontier of Malaya very close to where the landing was made in our territory

Just before Japan went to war on the day before I had sent the Siamese PM or Thailand PM the following message there is a possibility of imminent Japanese invasion of your country

If you are attacked, defend yourself. The preservation of the full independence and sovereignty of Thailand is British interest and we shall regard the attack on you as the attak on ourselves"

ญี่ปุ่น เคลื่อนพลเข้าประเทศไทย

ในบ่ายวันที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2484 กองทหารญี่ปุ่นเคลื่อนพลจากพระตะบองเข้าสู่กรุงเทพฯ รัฐบาลไทยภายใต้การนำของจอมพล ป. พิบูลสงคราม ตกลงทำกติกาสัญญาความร่วมมือทางทหาร

อีกด้านหนี่ง นายปรีดี พนมยงค์ ซึ่งขณะนั้นดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีคลัง พร้อมกับนักการเมืองกลุ่มหนึ่งซึ่งไม่เห็นด้วยที่ไทยจะให้ความร่วมมือกับ ญี่ปุ่น ประชุมร่วมกันจัดตั้งปฏิบัติการใต้ดินโดยใช้ชื่อว่า "องค์การต่อต้านญี่ปุ่น"

ท่านผู้หญิงพูนศุข พนมยงค์ ให้สัมภาษณ์กับบีบีซีภาคภาษาไทย ถึงวันเริ่มต้นของการรวมกลุ่มที่ต่อมาใช้ชื่อว่า "เสรีไทย"



ท่านผู้หญิงพูนศุข พนมยงค์ ภรรยาของนายปรีดี พนมยงค์



"ตั้งแต่วันแรกเชียว เสร็จจากการประชุมรัฐมนตรี เรียกประชุมคืนวันที่ 7 กลับมาเช้าวันที่ 8 ก็หน้าตาไม่สบาย บ่ายวันนั้นก็มีพรรคพวกที่มีความคิดเดียวกันก็มาพบ คิดกันว่าจะทำอย่างไรที่เราจะกู้ให้ประเทศชาติให้พ้นจากการรุกรานนะคะ"

ในขณะเดียวกัน กลุ่มคนไทยในต่างประเทศก็มีความเคลื่อนไหว นำโดย ม.ร.ว. เสนีย์ ปราโมช เอกอัครราชทูตไทยประจำกรุงวอชิงตันในตอนนั้น แสดงเจตจำนงต่อรัฐบาลของสหรัฐอเมริกาว่าพวกเขาไม่ยอมรับรู้ข้อตกลงที่รัฐบาล ไทยทำกับญี่ปุ่นและเตรียมที่จะจัดตั้งขบวนการ "เสรีไทย" ที่ใช้ชื่อเป็นภาษาอังกฤษว่า Free Thai Movement เพื่อเคลื่อนไหวเป็นเอกเทศจากรัฐบาลไทย

รัฐบาล สหรัฐสนับสนุนเสรีไทย

รัฐบาลสหรัฐปรึกษากับ รัฐบาลอังกฤษว่าจะรับรองคนไทยกลุ่ม Free Thai Movement นี้หรือไม่ แต่รัฐบาลอังกฤษตอบกลับมาอย่างสงวนท่าที

ในบันทึก ถึงกระทรวงต่างประเทศสหรัฐลงวันที่ 24 ธันวาคม 2484 มีความตอนหนึ่งว่า

"...When the question of setting up a Free Thai movement arises, the personalities of possible leaders will naturally require careful consideration, and His Majesty’s Government are now going into this question so far as the United Kingdom is concerned. The Thai Minister in London has shown no wish to come out into open opposition to the regime in Bangkok, and His Majesty’s Government consider that it will be best to arrange for his departure."

"....เมื่อปัญหาเกิดขึ้นเรื่องจัดตั้งขบวนการเสรีไทย นั้น บุคคลที่อาจเป็นไปได้ที่จะเป็นหัวหน้านั้น ก็เป็นธรรมดาที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ และรัฐบาลของพระราชาธิบดีกำลังดำเนินการเกี่ยวกับปัญหานี้ เท่าที่เกี่ยวข้องกับสหราชอาณาจักร อัครราชทูตไทยในกรุงลอนดอน มิได้แสดงความปราถนา อย่างเปิดเผยที่จะคัดค้านระบบการปกครองในกรุงเทพฯ และรัฐบาลของพระราชาธิบดีเห็นว่าจะเป็นการดีที่สุดที่จะให้เขาเดินทางออกไป .."

(จากคำถอดความของนายปรีดี พนมยงค์ รัฐบุรุษอาวุโส ที่นำจดหมายฉบับนี้มาเขียนถึงในบันทึกของท่าน)

แม้ว่ารัฐบาลอังกฤษจะมีท่าทีแบ่งรับแบ่งสู้ แต่รัฐบาลสหรัฐก็ให้การสนับสนุน กลุ่มเสรีไทยในอเมริกาให้เดินหน้ารวบรวมสมัครพรรคพวก

เดือนมกราคมปีถัดมา ฝ่ายสัมพันธมิตรเริ่มทิ้งระเบิดลงกรุงเทพฯ และต่อมารัฐบาลไทยตัดสินใจประกาศสงครามกับฝ่ายสัมพันธมิตรอย่างเป็นทางการ

ในช่วงนั้น กลุ่มนักเรียนไทยในอังกฤษก็เริ่มรวมตัวกันและติดต่อไปยังเสรีไทยในอเมริกา ว่าต้องการเข้าร่วมขบวนการเสรีไทยด้วย หลังจากนั้นไม่นาน ในวันที่ 6 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2485 อังกฤษและประเทศในเครือจักรภพตัดสินใจประกาศสงครามตอบโต้ไทย

ระหว่างเดือนกรกฎาคมถึงเดือนธันวาคม ปี พ.ศ. 2485 ขบวนการเสรีไทยทั้งในอเมริกา ในอังกฤษและในไทยเองเริ่มเป็นรูปเป็นร่าง

ในช่วงปลายปี พ.ศ. 2486 เสรีไทยจากทั้งอังกฤษและอเมริกาเริ่มพยายามเล็ดลอดเข้าไปปฎิบัติงานสอดแนมใน ประเทศไทยเพื่อเตรียมกำลังสนับสนุนสัมพันธมิตรในช่วงที่กองกำลังญี่ปุ่น เริ่มถอยร่นในหลายแนวรบและสัมพันธมิตรเตรียมการจะเผด็จศึกในเอเชีย

ฟังเสียง: ข่าว จากบีบีซีภาคภาษาอังกฤษย้อนหลังในสมัยสงครามโลกครั้งที่สอง

ติดตามสารคดีเสรีไทยตอนที่สอง เจาะลึกประวัติการก่อตัวของขบวนการเสรีไทยในอเมริกา ซึ่งเป็นจุดสำคัญที่ทำให้ไทยเชื่อมต่อกับฝ่ายสัมพันธมิตรได้มากขึ้น